Romeinse wereld

Hoogtepunten

Mozaïek Syrië (APM-09850)

Collectie Allard Pierson Museum (APM 9850)

Mozaïek, Syrië

De Romeinen versierden hun gebouwen vaak met vloermozaïeken. De kleine steentjes of tesserae waren vaak van marmer of andere kleurige steensoorten. Op dit fragment is een schaap met een dikke staart (een vetstaartschaap) afgebeeld. Dit 5de-eeuwse mozaïek heeft deel uitgemaakt van een vloer in een christelijk gebouw (waarschijnlijk een kerk) in Syrië.

Lijn
Achthoekige-schaal, Noord-Afrika (APM-12378)

Collectie Allard Pierson Museum (APM 12.378; 10.167)

Achthoekige schaal en wijnkruik, Noord Afrika 

In Noord Afrika lag de Romeinse provincie Africa Proconsularis De aardewerkindustrie beleefde hier een grote bloeitijd in de laat Romeinse periode. Uit de ijzerhoudende klei ontstond een rood aardewerken servies, waaronder deze 4de-eeuwse achthoekige schaal versierd met opgebrachte decoraties en een lagynos of wijnkruik met reliëf. 

Lijn
Bronzen kop, Romeins, late 3e eeuw, Collectie Allard Pierson Museum (APM 06287)

Collectie Allard Pierson Museum (APM 6287), c. 260 na. Chr.

Bronzen portret, Klein-Azië 

Brons is een kostbaar materiaal en veel Romeinse monumentale sculpturen van brons zijn dan ook niet bewaard gebleven. Dit portret is onderdeel van een levensgroot bronzen beeld van een jongen. Het is gegoten en de details van het gezicht zijn ingekrast. De pupillen zijn hoog in de ogen aangebracht, waardoor de jongen omhoog kijkt, een kenmerk voor de late 3e-eeuwse stijl. 

Deze bronzen kop is van een jongeling van 16 tot 18 jaar. Zijn haren en ogen zijn gegraveerd en de baard en wenkbrauwen zijn door kleine strepen weergegeven. Het haar wordt slechts gedeeltelijk aangeduid en dat wijst erop dat de kop behoorde tot een beeld met een toga, waarvan de slip over het hoofd gelegd was.

Lijn
Glazen fles, Romeins, Collectie Allard Pierson Museum (APM 484)

Collectie Allard Pierson Museum (APM 0484)

Glazen wijnkan, Rijnland of Gallië 

Glas komt al vanaf het 4de millennium voor, maar vanaf de 1ste eeuw v. Chr. komt geblazen glas in omloop. Deze belangrijke ontwikkeling zorgde voor een grote variëteit aan vormen, waaronder deze wijnkan uit de 4de eeuw.

Lijn
Marmeren beeld Herfst, Italië (APM14409)

Collectie Allard Pierson Museum (APM 14.409) ca. 50 n.Chr., Rome

Marmeren beeld ‘Herfst’, Italië 

Op de binnenplaatsen en binnentuinen van huizen in de steden rond de Vesuvius stonden vaak marmeren beelden. Diverse thema’s uit de mythologie of het dagelijks leven werden in marmer weergegeven. Ook genretaferelen waren populair.

Dit jongetje met zijn vriendelijke gezicht stelt waarschijnlijk de herfst voor een maakte in dat geval deel uit van een beeldengroep ‘De vier seizoenen’. Het jongetje heeft kort krullend haar met een band en is gehuld in een gewaad van dierenhuid en laat de rechterschouder en arm vrij.

Lijn
Fresco van een gevleugelde demon, Italië (APM-01402)

Collectie Allard Pierson Museum (APM 1402)

Een gevleugelde vrouw, Italie

Tijdens de uitbarsting van de Vesuvius in 79 n.Chr. werd bij het plaatsje Boscoreale – niet ver van Pompeï – een grote villa onder de as bedekt. Waarschijnlijk werd deze imposante villa rond 50 v.Chr. gebouwd. De Romeinse consul en schrijver Tacitus (ca. 56-117 n.Chr.) vertelt ons dat de eigenaren van dergelijke fraaie villa’s in de streek Campanië in grote luxe leefden: in profusis sumptibus. De wandschilderingen van de villa bij Boscoreale laten dat goed zien, en hoewel in de villa geen rijke collectie beeldhouwwerken is aangetroffen, getuigen de fresco’s van welvaart in de vruchtbare streek rond de vulkaan, tweeduizend jaar geleden. De villa staat bekend als de villa van Publius Fannius Sinistor. Het is echter de vraag of deze Sinistor werkelijk de eigenaar was, want het enige bewijs is dat zijn naam is aangetroffen in een inscriptie op een bronzen kan die in de plattelandsvilla werd gevonden. Toen de Vesuvius uitbarstte en de as neerdaalde over deze villa rustica zijn de meeste bewoners ontkomen. Bij de ingang van de villa is één lichaam gevonden en ook een in zijn stal vastgebonden paard is in de asregen omgekomen.

De afgebeelde vrouw stelt een gevleugelde demon (oftewel genius) voor die met haar linkerhand een schaal met vruchten presenteert en in haar rechterhand waarschijnlijk een doek vasthoudt. Over haar roze-bruine gewaad draagt zij een ceintuur van klimopbladeren. Aan de bovenkant is een strook met ingewikkelde meanders geschilderd. Verondersteld wordt dat dit fragment zich bevond aan de buitenwand, naast de toegangsdeur van de eetzaal, de grootste ruimte van de villa. Aan de andere kant van de toegangsdeur was ook een gevleugelde (mannelijke) demon te zien, die zich nu in het Louvre te Parijs bevindt. Ook hij houdt een grote schaal vast. Beide demonen, die in verband kunnen worden gebracht met Dionysos, heetten degenen die de eetzaal betraden welkom.

Lijn
Marmeren sarcofaag, Italië (APM-10854)

Collectie Allard Pierson Museum (APM 10.854) Marmer, h 860 (mm) x b 2295 (mm), 1ste kwart 3de eeuw n.Chr., Rome

Dionysossarcofaag , Rome

Vanaf 100 na Chr. werden de doden door de Romeinen niet meer gecremeerd maar in de regel begraven. Welgestelden werden soms bijgezet in marmeren sarcofagen, die vaak versierd werden met mythologische taferelen. In dit geval zien we extatische maenaden (de vrouwelijke volgelingen van de god van de wijn) die muziek maken en een bokje offeren.

Bacchus is de god van de wijn en beschaving en tevens heilsgod. Op de wanden van deze doodskist in de vorm van een kuip waarin de Romeinen druiven pletten, is een Bacchische optocht te zien die verwijst naar de (weder)opstanding van de overledene.

Lijn
Lijn
Bronzen Mercurius, Nederland (APM-08169)

Brons, 2de eeuw n.Chr., gemaakt in Italië, gevonden bij Carvium een verspoeld castellum bij Lobith, APM 8169

Bronzen Mercurius, Nederland

 

Het Romeinse schoonheidsideaal zie je terug in de goed geproportioneerde anatomie van dit beeldje van Mercurius. De god is herkenbaar aan de twee groeven in zijn krullende haarlokken: daaraan waren zijn vleugeltjes bevestigd. Omdat ook beide armen afgebroken zijn, weten we niet of hij iets in zijn handen hield.

Bronzen beeldjes van Mercurius waren geliefd in de Lage Landen. Dit beeldje is van uitzonderlijk hoge kwaliteit. Het vakmanschap duidt op een herkomst uit Italië. Het beeldje zal eigendom zijn geweest van een hoge militaire officier. Hij heeft het beeldje waarschijnlijk in de Rijn bij Lobith als rivieroffer gewijd.

Lijn
Meubelpootversiering-van-bot (APM-16604-16615-16616)

Collectie Allard Pierson Museum (APM 16.604-16.616)

Meubelpootversiering van bot 

Meubelstukken werden vaak fraai versierd. Deze levendige figuurtjes zijn gesneden uit (runder)botten en stellen de liefdesgod Amor voor. Amores komen in het gehele rijk voor en blijven tot het einde van de Romeinse tijd populair. 

15 november 2014