Ontstaan van schrift, staat en koningschap

3500-1000 v. Chr.

Deze presentatie is te zien vanaf najaar 2019. In Mesopotamië ontstaat rond 3500 v. Chr. het spijkerschrift en niet veel later spreken we ook van het hiërogliefenschrift in Egypte. Ook in de Indusvallei ontwikkelde men tegelijkertijd een schrift dat nog niet is ontcijferd. De Nijlvallei en het deltagebied nemen een unieke positie in – niet alleen in de oudheid maar in de wereldgeschiedenis. Die uniciteit valt voor een groot deel te verklaren door het geografische isolement van Egypte. Vanaf het laat-neolithicum worden monumentale grafstructuren aangelegd. Dat loopt van de megalithische structuren in noordwest Europa zoals de hunebedden (c. 3500 v. Chr.) Stonehenge (3100 v.Chr.) en de eerste piramides in Egypte (2600 v. Chr.). Ondertussen herkennen we op verschillende plekken in Europa technologische innovaties als spinnen van schapenwol, metaalbewerking (eerst koper, brons en dan ijzer), wagens op wielen (strijdwagens mogelijk al vanaf 2800 v. Chr.) en paardrijden volgen elkaar snel op en vergroten de diversiteit en variëteit in de Oude wereld. Via lange-afstandsnetwerken verspreiden goederen en ideeën zich tot in alle uithoeken van Europa, Noord-Afrika en het Nabije Oosten. Vanaf 2000 v. Chr. wordt de Middellandse zee steeds systematischer verkend en de gezonken schepen die we kennen vanaf de late Bronstijd getuigen er van dat ook de zee steeds intensiever werd bevaren over langere afstanden die werden ondernomen . Met name in het oostelijke mediterrane zeegebied exploderen de netwerken en wordt de isolatie van het Oude Rijk in Egypte doorbroken. De Late Bronstijd (vanaf 1500 v. Chr.) was een periode van grote economische en militaire dynamiek. Steeds duidelijker worden de diplomatieke netwerken gedocumenteerd tussen Egypte (Amarna), Babylon, Ugarit, Assyrië, Mycene, Kreta, Cyprus en de Hittieten (in Turkije). De eerste Internationale wereld ontstaat in deze periode en de Myceense wereld is een belangrijke schakel tussen Europa en de extreem welvarende oostmediterrane zone. Maar dit netwerk in het oostelijke Middellandse zeegebied stort rond 1200 in een grote economische crisis als gevolg van een combinatie van natuurrampen, aardbevingen en invasies.

Stenen sarcofaag (APM 06289)
Cycladen-idool, Grieks, Keros-Syros cultuur, Dokathismata-groep, 2400-2300 v.Chr., Collectie Allard Pierson Museum (APM 1872)
Saiempetref (APM 08851)

Gepubliceerd door  Allard Pierson Museum

27 oktober 2018