Nemrud Dagi

Beelden op een koninklijk grafheiligdom

22jan2015 14jun2015 10.00

Tentoonstelling

Aanleiding voor de tentoonstelling is de verschijning van de grote eindpublicatie over het onderzoek en de activiteiten op de berg Nemrud in Zuidoost Turkije, geschreven door prof. dr. Herman Brijder en collega's.

In 2001 startte het International Nemrud Dağι Project, een samenwerking tussen de Universiteit van Amsterdam en de International Nemrud Foundation. Het doel was het grote grafheiligdom, dat koning Antiochos I in de eerste eeuw voor Christus op de top van de Nemrud Dağι (hoogte 2,206 m) liet bouwen, te documenteren, interpreteren en conserveren. Het heiligdom bevindt zich boven op de  hoogste berg van zijn rijk, Kommagene, gelegen aan de Eufraat in het zuidoosten van Turkije, ten noorden van Syrië. Er zijn drie zomercampagnes op de berg georganiseerd, in 2001, 2002 en 2003, gevolgd door drie publicatiecampagnes in 2004, 2005, 2009.                                                                                                                                                                      

KONING ANTIOCHOS I

 

Antiochos I regeerde over het kleine koninkrijk Kommagene aan de Eufraat van ongeveer 75 tot 36(?) voor Christus. Zijn rijk besloeg slechts ¼ van het oppervlak van het huidige Nederland. Hij had de bevolking zijn eigen 'religieus programma' opgelegd, waarbij hij zichzelf als "God onder de Goden" beschouwde. Op de Nemrud liet hij een indrukwekkend grafheiligdom voor zichzelf bouwen. De top van berg is door talloze slaven tot een kegel gekapt. Deze zgn. tumulus is  ca. 50 m hoog. Aan weerszijden zijn terrassen uitgehakt waarop kolossale godenbeelden en rijen reliëfplaten (stelai) met afbeeldingen van zijn voorouders werden geplaatst. De koning verordende dat er twee maal per maand rituele feesten gehouden en offers gebracht moesten worden ter ere van de goden --dus ook van hemzelf -- en zijn voorouders. De grafkamer van de koning is nog steeds niet opgegraven.

 

DE KONING, EEN GOD

 

Antiochos liet zich afbeelden als gelijke onder de goden. Op de vier zogenaamde dexiosis stelai op het Oost en West Terras geeft een godheid (rechts) de rechter hand aan de koning. De symbolisch betekenis hiervan is: de goddelijke goedkeuring van de regering van de koning, goddelijke bijstand en toekomstige wederzijdse verbintenis. De afgebeelde godheden zijn v.l.n.r.: Kommagene, de personificatie van het vruchtbare land; Apollo-Mithras-Helios-Hermes; Zeus-Oromasdes zittend op een troon; Artagnes-Herakles. De stelai zijn in 2003 naar het tijdelijk restauratiehuis op de berg getransporteerd.

 

KLEUR   

 

Alle beelden uit de oudheid waren in felle kleuren beschilderd, niet alleen beelden die binnen stonden maar ook de beelden die in de open lucht waren opgesteld. Zo ook in het heiligdom op de Nemrud. De kleurenreconstructies zijn niet altijd geheel zeker, er kunnen oorspronkelijk ook andere kleurencombinaties gebruikt zijn. Op de Nemrud geven de gebeeldhouwde details op de reliëf-stelai belangrijke aanwijzingen voor de decoratie en onderdelen die op de kolossale beelden niet zijn uitgewerkt.

Gepubliceerd door  Allard Pierson Museum