Een bijzonder jubileumgeschenk

Op 12 november 2009 schonk de Vereniging van Vrienden van het Allard Pierson Museum het museum in het kader van het 75-jarig bestaan, een bijzonder jubileumgeschenk. Een marmeren scheepsrelief.
Het scheepsvrelief zal een prominente plaats innemen bij de tentoonstelling Sail Rome! Schepen en havens in de oudheid.

Het reliëf is bijzonder vanwege de grootte en vanwege de voorstelling die erop staat.
De grootte en en de afgeronde hoeken wekken de indruk dat het reliëf onderdeel is geweest van een grafmonument.
De voorstelling is een havenscène met twee schepen en een havengebouw.
De twee schepen zijn koopvaardijschepen en het is duidelijk te zien welke lading ze vervoerden. Voor het linker schip zijn dat amforen (fig.4).
Het rechter schip vervoert houten kisten / tonnen (fig.1).
Op basis van het type amfoor zou de conclusie getrokken kunnen worden dat het gaat om amforen waarin garum (vissaus), olijfolie of wijn werd vervoerd. De komende maanden zal daar bij het Allard Pierson Museum onderzoek naar gedaan worden.
Verder zijn er personen te zien die bezig zijn met het schip (tuigage, gestreken zeil en de man in de roeiboot etc). De schepen zijn versierd met dolfijnen. Normaliter worden deze niet op de schepen afgebeeld maar in de buurt van een schip of in zeescènes.

Details
Klik op de afbeelding voor een grote versie

Herkomst: Midden Italië. Afkomstig uit een privécollectie.

Datering: Vermoedelijk midden 3de eeuw n. Chr.

Afmetingen: Hoogte: 88 cm, lengte: 217 cm, dikte: ca. 10 cm

Materiaal: marmer (waarschijnlijk Carrara)

Conditie: Horizontaal over het reliëf lopen twee breuklijnen. Tevens zijn er zeven langwerpige beschadigingen zichtbaar, die resultaat zijn van ijzeren krammen die in het verleden over de breuklijnen geplaatst waren.

Techniek: Reliëfsculptuur (ondiep reliëf). Boorgaatjes in de gezichten van de figuren. Ingekraste details.

Beschrijving
In het reliëf is een voorstelling te zien van een havenscène. Twee handelsschepen varen de haven uit; een klein bootje komt tevoorschijn uit het havengebouw. Scheepslui zijn op beide grote schepen bezig met het in gereedheid brengen van de tuigage. Op het linker schip klimt één van de scheepslieden in de mast, terwijl twee anderen zich bezig houden met het touwwerk.
De lading van dit schip bestaat uit amforen, die gebruikt werden voor het transporteren van diverse soorten handelswaar. De vrij slanke en lange modellen op dit reliëf doen denken aan amforen die gebruikt werden voor het vervoeren van wijn of garum, een uit de Romeinse tijd bekende vissaus. Het lijkt alsof de amforen slechts één oor hebben, wat een extra aanduiding zou kunnen zijn dat het om verpakking voor vissaus gaat.
Op het rechter schip zijn eveneens twee personen druk in de weer met de touwen. Het zeil is al voor een deel uitgevouwen. Dit schip is beladen met kisten, die mogelijk gevuld waren met graan, fruit of andere handelswaar. Op de romp van het schip bevinden zich als versiering twee grote vissen, die waarschijnlijk als dolfijnen geïnterpreteerd kunnen worden.
Aan de rechterzijde van het reliëf is een havengebouw afgebeeld en vanaf de tweede verdieping kijken twee personen, de rechter is vermoedelijk een vrouw, op het schouwspel in de haven toe. Op de onderliggende verdieping lijkt een soort galerij te zijn, die wordt gevormd door een drietal zuilen met Korinthisch aandoende kapitelen.
Rechts onderaan roeit een man in een klein bootje de haven uit.

Het reliëf, met een lengte van 217 cm en een hoogte van 88 cm, wordt voorlopig gedateerd in de 3de eeuw na Christus. Waarschijnlijk heeft het deel uitgemaakt van een grafmonument. Het is relatief ondiep en een aantal details van de voorstelling wordt gevormd door ingekraste lijnen. Dit geldt vooral voor de amforen, kisten en dolfijnen. Wellicht dat deze elementen door iemand anders zijn toegevoegd aan het oorspronkelijke beeldhouwwerk, vermoedelijk niet lang nadat het werk was voltooid.
Opmerkelijk zijn zeven langwerpige beschadigingen verspreid over het reliëf, die resultaat zijn van oude reparaties van scheuren of breuken in het marmer. Hierbij zijn destijds ijzeren krammen over de barsten geplaatst.